کاوش نیوز- زهرا بهرامی؛ امروزه موضوع کیفیت زندگی شهری یکی از مهم‌ترین مباحثی است که مدیریت شهری باید برای ارتقاء آن برنامه‌ریزی‌های گسترده‌ای را انجام ‌دهد و می‌بایست با تصمیم‌های درست شرایط خوبی را برای زندگی شهروندان ایجاد کنند.

به واقع پیاده و پیاده‌روها به عنوان دو عنصر پویایی و پایایی در فضای شهر، جزء لاینفک زندگی شهری به شمار می‌آیند و به عنوان یک فعالیت مفرح ولذت بخش، سهم قالب توجهی از اوقات شهروندان درشهرهای مختلف را در برمی‌گیرد. توجه بیش از حد به نیازهای حرکت سواره و غفلت از حفظ و ساماندهی فضای پیاده و پیاده‌رو از عمده نقایص شهرسازی به شمار می‌آید که سبب کاهش کیفیت محیط شهری وافول ارزش‌های اجتماعی، فرهنگی و بصری در فضاهای شهری می شود.

 با توجه به اینكه امروزه توسعه پایدار شهری به رویكرد غالب در تمامی سطوح برنامه ‌ریزی و طراحی شهری تبدیل شده است لذا توجه به آن گونه از عناصر شهری که در ایجاد توسعه پایدار شهری می‌تواند سهمی داشته باشد ضروری است.

در واقع پیاده‌راه‌ها به عنوان یكی از عناصر مهم شهری یكی از پویاترین فضاهای شهری بوده و دارای نقشی مهم در تعاملات اجتماعی و افزایش سرزندگی عمومی هستند. پیاده راه‌ها بنا به قابلیت چندعملكردی‌شان از ابعاد گوناگون بهداشتی، حمل ونقلی، زیست محیطی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی در ایجاد توسعه پایدار شهری می‌توانند ایفای نقش کنند.

به عبارتی گسترش پهنه‌های پیاده نوعی سرمایه گذاری توسط مدیریت شهری برای تأمین نیازهای کالبدی و روانی شهروندان بوده و زمینه‌ساز همبستگی‌های پایدار اجتماعی و ارتباط و مشارکت جمعی شهروندان می‌شود. لذا جهت ایجاد توسعه پایدار شهری و تامین نیازهای امروزه بدون آسیب رساندن به منابع فردا توجه به عنصر پیاده راه بسیار مهم است.

به طور قطع بیشترین مكانی كه یك عابر پیاده در سطح شهر با آن سرو كار دارد و به ویژگی‌های آن اهمیت می‌دهد پیاده‌رو است. پیاده‌روها باید به‌گونه‌ای طراحی شوند كه قابل استفاده برای عموم مردم (کودکان، سالخوردگان، افراد معلول و ...) باشند اما آنچه عموما با آن مواجه هستیم این است که در بسیاری از شهرهای استان، پیاده‌روها دارای استانداردهای لازم نبوده و مدیریت شهری از ضرورت مناسب سازی آن‌ها غفلت کرده‌اند.

در واقع مهم‌ترین رکن هر شهر که عرصه شکل‌گیری فعالیت‌های انسانی است، فضاهای شهری آن است. فضاهای شهری، فضای خالی میان ساختمان‌ها نیست؛ بلکه مفهومی است که محیط فیزیکی، افراد، رویدادها و همچنین روابط میان آن‌ها را در بر‌می‌گیرد. یکی از بارزترین فضاهای شهری در جوامع امروزی، پیاده راه‌ها است که در شکل‌گیری تصویر ذهنی و هویت‌بخشی، نقش و جایگاه ویژه‌ای دارند.

امروزه در کشورهای توسعه یافته، توجه به حضور مردم در فضاهای شهری نقش کلیدی در طراحی و برنامه‌ریزی شهرها ایفا می‌کند و کلید مهم دستیابی به شهرهای موفق، سرزنده، امن، پایدار و سالم، در توجه به نقش مردم و نیازهای آنان است. چنانچه در طراحی و برنامه ریزی شهری به جنبه انسانی توسعه، دستیابی به فضای با کیفیت محیطی بالا و در شان مردم و ارتقای کیفیت در عرصه عمومی توجه شایانی می‌شود. بر اساس چنین تفکری است که فضاهای عمومی و توسعه فعالیت‌های اجتماعی در این عرصه‌ها مورد توجه است.

در دهه‌های اخیر در پی حاد شدن مشکلات شهری، همچون آلودگی‌های زیست محیطی، دشواری‌های آمد و شد، ناامنی راه‌ها، بحران مراکز تاریخی شهرها و افت کیفیت فضاهای شهری، مشکلات خرید و دسترسی به خدمات، افزایش فشارهای روانی و ... جنبش گسترده‌ای علیه حرکات موتوری و کاهش تحرکات پیاده را در جهان پدید آورده و سبب گسترش فضاهای پیاده در کشورهای پیشرفته شده است. به دنبال این جنبش پیاده راه‌ها مورد توجه جدی شهرسازان قرار گرفت. معابر پیاده یا پیاده راه‌ها، معابری با بالاترین حد نقش اجتماعی هستند که تسلط کامل با عابر پیاده بوده و این معابر می‌توانند به صورت کوچه، بازار، بازارچه، مسیری در میدان، پارک یا فضای یک مجتمع شکل بگیرد و بستری برای گذران اوقات فراغت شهروندان فراهم آورند.

در حالی که مدیریت شهری می‌تواند با ایجاد فضاهای عمومی و پیاده راه‌ها تقویت نظام اجتماعی و شهری را رقم بزند اما هیچ گونه دستورالعملی برای اجرای پیاده روها وجود ندارد و به تبع آن نظارتی بر نحوه اجرای آن صورت نمی‌گیرد و این شرایط موجب شكل‌گیری پیاده‌روها غیر استاندارد، غیر هم‌شكل و منبعث از سلیقه شخصی افراد می‌شود.