کاوش نیوز- زهرا بهرامی، گلستان به دلیل شرایط اقلیمی ظرفیت فوق العاده ای برای تولید و صادرات گیاهان دارویی دارد اما این ظرفیت تا بالفعل شدن و تبدیل شدن به ظرفیتی برای توسعه اقتصادی گلستان راه بسیار درازی دارد.

طبیعت استان گلستان شگفتی های بسیاری دارد و و تاکنون بیش از هزار و 704 گونه گیاهی در آن شناسایی شده است.

گلستان به جهت موقعیت جغرافیایی و تنوع اقلیمی از نظر گونه‌های گیاهی بسیار غنی است و ظرفیت های طبیعی استان در تولید و کشت گیاهان دارویی بر کسی پوشیده نیست و توجه به این ظرفیت می‌تواند یکی از راهکارها در جهش تولید در استان باشد.

بر اساس نتایج حاصل از تحقیقات انجام شده در دهه 80 گلستان دارای 409 گونه گیاه دارویی است که 156 گونه آن در اراضی جنگلی، 98 گونه در اراضی مرتعی، 47 گونه در اراضی زراعی، حاشیه جاده‌ها، اماکن شهری و روستایی و همچنین 108 گونه به طور مشترک در این اراضی رشد می‌کند.

از حدود دو هزار و 300 گونه گیاه دارویی شناخته شده در ایران 409 گونه آن در گلستان وجود دارد؛ ظرفیت موجود و توجه به توسعه کشت و صادرات گیاهان دارویی می‌تواند زمینه تجارتی پرسود و فعالیتی اشتغالزا را در گلستان فراهم کند.

*گلستان مستعد کشت تجاری گیاهان دارویی

به گفته معاون باغبانی سازمان جهاد کشاورزی گلستان تنوع آب و هوایی و اقلیم متفاوت استان سبب رونق کشت گونه‌های مختلف گیاهان دارویی شده و اقتصاد کشاورز به واسطه کشت گیاهان دارویی تامین می‌شود.

نویدرضا فراهانی با این توضیح که در صورت تامین شدن اقتصاد کشاورز، کشت گیاهان دارویی برای کشاورزان توجیه دارد، افزود: از 409گونه گیاه دارویی شناسایی شده در استان 37 گونه کشت می‌شود.

وی از کشت بیش از 5 هزار هکتار گیاه دارویی در استان خبر داد و اضافه کرد: گلستان مستعد کشت تجاری گیاهان دارویی مانند زعفران، سیاه دانه، نعنافلفلی، آویشن، گل گاو زبان، گل محمدی و ... است.

فراهانی ادامه داد: گلستان با کشت هزار هکتار سیاه دانه در میان دشت استان در شهرستان‌های گرگان، علی آبادو رامیان رتبه دوم کشور را در کشت و تولید این گیاهان داراست.

*ضرورت تدوین سند جامع توسعه گیاهان دارویی

اما کارشناسان معتقدند داشتن ظرفیت کشت و مستعد بودن گلستان برای کشت تجاری گیاهان دارویی به تنهایی کافی نیست و نبود برنامه و فقدان سند جامع توسعه کشت می‌تواند ضربه سنگینی به تولیدکنندگان وارد کند.

یک کارشناس حوزه کشاورزی در این خصوص به کاوش گفت: هرچند توسعه کشت گیاهان دارویی از حدود 15 سال قبل مورد توجه مدیران استانی قرار گرفته اما همچنان هریک از دستگاه‌های اجرایی در این حوزه راه خود را می‌روند و برنامه‌ریزی مشخص و انسجام بین دستگاهی دیده نمی‌شود.

محمد اسفندیاری با یادآوری اینکه گلستان برنامه‌ای برای تولید و کشت گیاهان دارویی وجود ندارد، افزود: هم‌اکنون مرکز فروش دائمی گیاهان دارویی در استان نداریم از اینرو اطلاع دقیقی از میزان تولید گیاهان دارویی در دست نیست و آنچه اعلام می‌شود بر مبنای سطح کشت و پیش‌بینی برداشت است.

وی تاکید کرد: باید برنامه حمایتی از کشاورزان و توسعه کشت گیاهان دارویی در استان در دستور کار قرار گیرد در غیر این صورت ضربه سنگین اقتصادی به تولیدکنندگان در این حوزه در گذر زمان جبران ناپذیر می‌شود.

اسفندیاری اضافه کرد: رویکردهای مسئولان نشان می‌دهد هدف اصلی در کشت گیاهان دارویی در استان ایجاد اشتغال است و با مراحل بعدی پس از تولید کاری ندارند؛ ارتباط بین تولیدکنندگان و خریداران برقرار شود تا گیاه روی دست بهره‌برداران نماند.

وی متذکر شد: نداشتن مرکز فروش دائمی گیاهان دارویی در استان بعث شده گیاهان دارویی با هر قیمتی در بازار عرضه می‌شودو همین امر نقش واسطه‌ها و دلالان را پررنگ کرده است.

*چالش نبود برنامه مدون

یک کارشناس حوزه کسب و کار به دیگر چالش‌های پیش رو در این حوزه اشاره کرد و گفت: اگر برنامه مدونی  در حوزه گیاهان دارویی در استان نداشته باشیم این ظرفیت چیزی به جز قاچاق گیاهان دارویی و تخریب رویشگاه‌ها به دنبال نخواهد داشت.

حمیدرضا بیانی افزود: وجود گیاهان دارویی در استان نشانه ظرفیت فراوان اقتصادی این منطقه است و ایجاد نگاهی اقتصادی به همراه بهره‌برداری پایدار در این زمینهمی‌تواند یک منبع درآمد پایدار را برای مردم بومی ایجاد‌کند.

وی متذکر شد: اصلی‌ترین مشکل در زمینه‌ بهره‌برداری اقتصادی از گیاهان دارویی نبود برنامه‌ای مدون در میان مراکز تصمیم‌گیرنده است؛ نبود امنیت در بازار فروش گیاهان دارویی و عدم حمایت‌های بخش دولتی از مردم محلی، آمار قاچاق گیاهان دارویی و تخریب رویشگاه این گونه‌ها را افزایشداده است.

*ضربه فعالیت‌های خودجوش به طبیعت گلستان

اما یک کارشناس گیاهان دارویی معتقد است؛ آنچه هم‌اکنون به عنوان توسعه کشت و تولید گیاهان دارویی در استان شاهد آن هستیم یک فعالیت خودجوش از تولیدکنندگان است و این فعالیت‌های خودجوش آسیب جدی به طبیعت استان وارد می‌کند.

آزاده محمدزاده با اشاره به اینکه در حوزه توسعه کشت گیاهان دارویی در استان شاهد انسجام لازم نیستیم، تأکید کرد: براساس تحقیقات انجام شده مردم استان از 400 گونه گیاه دارویی استان تنها 45 گونه را می‌شناسند و به شکل سنتی مصرف می‌کنند از اینرو بر توسعه کشت گونه‌هایی که در سایر استان‌ها رشد و تولید می‌شود اصرار دارند.

وی متذکر شد: اگر قرار است در حوزه گیاهان دارویی استان تغییرات مثبتی رقم بخورد بهتر است از قابلیت‌های استان استفاده شده و گونه‌های شاخص‌تر بیشتری در استان شناسایی و تقویت شود.