کاوش نیوز، هر ساله در ایام ارائه لایحه بودجه از سوی دولت به مجلس، برخی از رسانه ها با ارائه آمار، جدول، اینفوگرافی و ... به نوعی به میزان بودجه نهادهای فرهنگی حمله می کنند. با کمی تأمل و با نگاه به وضعیت لایحه بودجه، به نظر می رسد که این حملات سمت و سوی عوامانه دارد و به نوعی نگاه کاریکاتورگونه به بودجه است.
 
هیاهوی جهت دار و تکراری برای کمتر از 3 درصد!

سیدعلی یزدی‌خواه، نماینده مردم تهران و نائب رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار خانه ملت ضمن ابراز نگرانی از پایین بودن بودجه حوزه فرهنگ و تأثیرات منفی و هزینه‌بار آن بر جامعه و اقتصاد و...، گفته است: «در مجموع، بودجه دستگاه‌های فرهنگی در سال‌های گذشته نسبتاً پایین بوده و برای حوزه فرهنگ ارقام و اعدادی از ۱.۲ درصد، ۱.۴ درصد  و ۱.۵ درصد از کل بودجه داشته‌ایم تا در چند سال‌ اخیر که با کمک مجلس یازدهم و دوازدهم به حدود ۲.۵ درصد و ۲.۶ یا ۲.۷ درصد در مصوبات رسید. یعنی از ۱۰۰ درصد بودجه ۲و نیم تا ۲.۷ درصد برای دستگاه‌های فرهنگی مصوب می‌شود».
وی با تأکید بر اینکه بخش اعظم بودجه فرهنگی برای هزینه‌های اجتناب ناپذیر مانند حقوق و دستمزد کارمندان در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، وزارت ورزش و جوانان و سازمان صداوسیما و دستگاه‌های فرهنگی دیگر است، تصریح کرده است: «بنابراین، وقتی می گوییم  ۲.۵ درصد بودجه کشور برای حوزه فرهنگ است، این‌طور نیست که از کل بودجه کشور ۲.۵ درصد را جدا می‌کنند تا صرف فعالیت‌های فرهنگی شود؛ بلکه بودجه فعالیت‌های فرهنگی بخش ضعیف‌تری از این درصد است و عمده بودجه در قالب بند (و) و پرداخت‌های اجتناب‌ناپذیر حقوق و دستمزد است».
  نکته دیگر این است که بودجه فرهنگی یک عنوان عام است و فراوان در کشورمان مشاهده شده است که برخی از دستگاه ها به نام کار فرهنگی، اتفاقاً کارهای ضد فرهنگی انجام می دهند و یا اینکه برخی از کارهای آنها اساساً مرتبط با مسائل دینی نیست.

رها کردن بودجه شرکت ‌های دولتی
براساس متنی که تحت عنوان لایحه بودجه سال 1405 کل کشور به مجلس ارائه شد، بودجه شرکت های دولتی, بانک ها و مؤسسات انتفاعی وابسته به دولت، بالغ بر حدود هشت هزار و نهصد میلیارد (8،900،000،000،000) ریال است.
این در حالی است که بودجه سال 1405 کل کشور از حیث منابع و مصارف بالغ بر حدود چهارده هزار و پانصد میلیارد (14،500،000،000،000) ریال است!
فرهاد شهرکی، نائب رئیس کمیسیون انرژی مجلس طی یادداشتی بیان کرده است که: «بیش از 60 درصد بودجه کل کشور در اختیار شرکت ‌های دولتی، بانک‌ها و مؤسسات وابسته به دولت است؛ در حالی که سطح شفافیت، بهره‌وری و پاسخگویی مالی این بخش متناسب با وزن آن در بودجه نیست». 

 در حقیقت، اگر قرار بر شفافیت و حساسیت نسبت به بودجه باشد، اول از همه باید این رقم فوق نجومی شرکت های دولتی و بانک‌ها که بخش قابل توجهی از آن، غیر شفاف است، مورد بررسی رسانه ها قرار گیرد، اما می بینیم که برخی از رسانه ها خودشان و مخاطب را مشغول بودجه های نهادهای فرهنگی کرده اند!
حمیدرضا حاجی‌بابایی نائب رئیس مجلس نیز در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به سهم فرهنگ از کل بودجه کشور، اظهار کرده است: «اگر کل بودجه فرهنگی کشور محاسبه و جمع زده شود، یک نقطه از بودجه هم نمی‌شود و بسیار ناچیز است». 

  عملیات روانی برای کار فرهنگی، مخالفت با بودجه!
فراوان دیده ایم که برخی گروه ها و جریانات، به قانون حجاب حمله می کنند و وقتی از بی حجابی و بی حیایی موجود در جامعه گله می شود، قائل به کار فرهنگی صرف می شوند و اقدامات پلیسی و قضایی را نفی می کنند؛ یا اینکه وقتی سخن از مدیریت فضای مجازی و مقابله با محتوای فاسد می شود، می گویند که باید فرهنگ سازی کرد و ... .
بماند که در میدان واقعیت، این راه حل آنها تنها برای بخشی از جامعه کارساز است و تجربه نشان داده که در کنار کار فرهنگی باید در مورد برخی افراد، اقدامات دیگری هم صورت گیرد، اما پرسش اینجاست که آیا همین کار فرهنگی، بودجه نمی خواهد؟ چگونه است که از یک طرف با عملیات روانی، ما را به کار فرهنگی حواله می دهند و از آن طرف، دوباره با عملیات روانی و با کمک رسانه هایی که دارند، مدام به بودجه نهادهای فرهنگی حمله می کنند؟!

راه چاره چیست؟
هم حمله به بودجه نهادهای فرهنگی، اقدامی سطحی و عوامانه است و هم تخصیص بی حساب و کتاب بودجه به این نهادها غلط است؛ در اینجا باید معیار وجود داشته باشد. اساساً فرهنگ، زیربنای سایر عرصه‌هاست؛ اصل، فرهنگ است و مقولاتی نظیر سیاست، اقتصاد و ... هم در ذیل فرهنگ تعریف می‌شوند.
بدون تردید، باید بودجه مناسب برای فرهنگ قرار داد؛ مخصوصاً که وقتی در یک جنگ تمام عیار فرهنگی قرار داریم، اهمیت این مسأله، بیشتر می‌شود؛ اما اختصاص بودجه و دفاع از بودجه مناسب برای فرهنگ، به معنی عدم پاسخگویی و عدم شفاف‌سازی نیست. نهادها و مراکزی که در ذیل ساختارهای گوناگون به نام فرهنگ و اقدامات فرهنگی بودجه دریافت می‌کنند، باید در جای خود پاسخگو هم باشند؛ باید میزان اثرگذاری و خروجی هر کدام از این نهادها مشخص شود. وقتی این کار صورت گرفت، آنگاه در برخی جاها ممکن است که کم کردن و یا حتی قطع بودجه، ضروری به نظر برسد؛ احتمالاً در برخی جاها نیاز باشد که بودجه بیشتری اختصاص داده شود و در برخی جاها هم ممکن است که نیاز خاصی به تغییر میزان بودجه احساس نشود.